İş Sözleşmelerinde İhbar Süreleri ve Önemi

Türkiye’de işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmeleri genellikle belirsiz süreli olarak düzenlenmektedir. İş Kanunu’na göre belirsiz süreli sözleşmeyi sonlandırmak isteyen tarafın, karşı tarafa önceden bildirimde bulunması gerekmektedir. Bu sürece ihbar süresi adı verilmektedir.

Eğer işçi bu sürelere uymadan işten ayrılırsa ya da işveren bu sürelere uymadan işçiyi işten çıkarırsa, tarafların ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaktadır.

HANGİ DURUMLARDA İHBAR SÜRESİ UYGULANMAZ?

Bazı durumlarda ihbar süresine uyulmasına gerek olmayabilir. Örneğin:

• İşçi, haklı nedenle sözleşmesini feshederse ihbar süresi beklenmez ve tazminat talep edilemez.
• İşveren, haklı nedenle işçiyi çıkarırsa ihbar süresi uygulanmaz ve tazminat ödemez.

Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç’a göre, birçok çalışan ihbar tazminatını sadece işverenin ödemesi gereken bir yükümlülük olarak görmektedir. Ancak işçi, haklı bir sebep olmaksızın ihbar süresine uymadan işten ayrılırsa, işverene tazminat ödemek durumunda kalabilir.

İŞ KANUNUNA GÖRE İHBAR SÜRELERİ

4857 Sayılı İş Kanunu’na tabi çalışanlar için ihbar süreleri, çalışma süresine göre aşağıdaki gibi belirlenmektedir:

• 6 aydan az çalışan işçi: 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl arası çalışan işçi: 4 hafta
• 1,5 – 3 yıl arası çalışan işçi: 6 hafta
• 3 yıldan fazla çalışan işçi: 8 hafta

Bu süreler iş sözleşmeleri ile uzatılabilir ancak kanuni sürenin altına indirilemez.

BASIN VE DENİZ İŞ KANUNU’NA TABİ ÇALIŞANLAR

Basın İş Kanunu’na göre, 5 yıldan az çalışan gazeteciler için ihbar süresi 1 ay iken, 5 yıldan fazla çalışan gazeteciler için 3 aydır. Gazeteci istifa ettiğinde ise süre daima 1 ay olarak uygulanır.

Deniz İş Kanunu’na göre, 6 ayını doldurmamış denizciler işten çıkarılamaz. Sonraki ihbar süreleri ise İş Kanunu’na paralel olarak uygulanır.

BORÇLAR KANUNU’NA GÖRE İHBAR SÜRESİ

Ev hizmetleri, küçük tarım işletmeleri, esnaf işyerleri gibi bazı sektörlerde çalışanlar Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir. Bu durumda ihbar süreleri aşağıdaki gibidir:

• 1 yıla kadar çalışan işçi: 2 hafta
• 1 – 5 yıl arası çalışan işçi: 4 hafta
• 5 yıldan fazla çalışan işçi: 6 hafta

DENEME SÜRESİNDE TAZMİNAT ÖDENMEZ

İş sözleşmelerinde en fazla 2 aylık bir deneme süresi belirlenebilir. Bu süre içerisinde işçi veya işveren sözleşmeyi sonlandırırsa, ihbar süresi uygulanmaz ve tazminat ödeme yükümlülüğü ortaya çıkmaz.